De vijfhonderdste verjaardag van het verschijnen van het eerste Nederlands volksboek UILENSPIEGEL te Antwerpen


Interpellatieverzoek van raadslid Bob Hulstaert aan schepen Heylen voor de gemeenteraadszitting van 24 januari 2011 betreffende de vijfhonderdste verjaardag van het verschijnen van het eerste Nederlands volksboek UILENSPIEGEL te Antwerpen









Aan het einde van de vijftiende eeuw vestigde Michiel van Hoochstraeten zich te Antwerpen. In 1508 werd hij poorter van deze stad. Lang voor Plantijn drukte hij meer boeken dan alle vijftig boekdrukkers die de stad rijk was samen, zowel in het Latijn als in het Diets. Kwamen niet het grootste deel van alle boeken, die in de eerste helft van de zestiende eeuw in de Lage Landen gedrukt werden, van zijn persen? En drukte hij niet op zekere dag in het perceel de Rape binnen de Cammerpoorte te Antwerpen, een vrolijk of schalks volksboekje dat Uilenspiegel heette en dat drie en een halve eeuw later voor een zekere Charles de Coster de bron zou worden van een vaderlands epos?


We schreven toen 1518. Dat is amper drie jaar na het oudst gekende volledig exemplaar in het Hoogduits gedrukt van Johannes Grieninger uit Straatsburg met als titel: Ein kurtsweilig lese van Dil Ulenspiegel, geboren uss dem Land zu Brunswick. Wie er sein leben volbracht hatt.. en dateren uit 1515 en 1519.


  


In 2018 zal het 500 honderd jaar geleden zijn dat het eerste Nederlandse volksboek Uilenspiegel in Antwerpen verscheen. Alleen dat feit heeft van Antwerpen een Uilenspiegelstad gemaakt.


Vele kunstenaars hebben Uilenspiegel gestalte gegeven in lied en dans, in glas en op doek, op toneel en op film, in steen en in brons, in woord en grafiek. Genoeg om een gans Uilenspiegel jaar te vullen.


  


Tijdens de gemeenteraad van 26 januari 2004 deed ik een voorstel rond Uilenspiegel één en ander te doen tijdens Antwerpen Boekenstad. De toenmalige Schepen van cultuur deed de volgende belofte, en ik citeer hier uit het gemeenteblad: “ desalniettemin heeft het Letterhuis me meegedeeld principieel graag bereid te zijn daaraan mee te werken. Dat moet evenwel behoorlijk gebeuren, dat betekent dat heel wat onderzoek nodig is. We willen de figuur van Uilenspiegel immers ruim belichten. U wees er zelf op dat hij heel wat mensen heeft geïnspireerd. Willen we een grote tentoonstelling over Uilenspiegel maken moeten we al die diciplines aanpreken, wat tijd zal kosten en een geschikte locatie.”, einde citaat. Hij schoof toen de eerste verdieping van het Letterhuis naar voren.


  


Een ooit door burgemeester – en Uilenspiegel gezel – Camille Huysmans gepland Uilenspiegelmonument kwam er niet. Na wereldoorlog II werd een prijskamp voor een bevrijdingsmonument uitgeschreven. De bekende beeldhouwer Albert Poels won deze prijskamp met een ontwerp waar een Uilenspiegelfiguur in voorkwam.


  


Uilenspiegel is gemeenschappelijk cultureel erfgoed voor


de hele Noordwest-Europese vlakte en was zelfs in de voormalige Sovjet-Unie geen onbekende.


  


Uilenspiegel is een symbool van verzet tegen tirannieke en vrijheidsbeknottende regimes en door velen geclaimd als strijder voor hun zaak, zowel van links als rechts, vrijzinnige geus of katholiek. Hij is held voor alle werk en heeft vele gedaanten. Maar niet in de Antwerpse gemeenteraad van toen er moest beslist worden over de plaatsing van het bekroonde monument. De politiekzuiveren vonden Uilenspiegel te aangebrand en daarom heeft onze stad geen bevrijdingsmonument. Burgemeester Craeybecks, ook een Uilenspiegelgezel, liet daarom als compensatie Lange Wapper aan Het Steen plaatsen.


  


Tussen haakjes, Albert Poels gebruikte voor Lange Wapper zijn Uilenspiegelfiguur. Plaatste er enkele kleine figuren voor die naar de grote figuur opkeken. Was het een Uilenspiegelstreek van de kunstenaar en dacht hij toen “Antwerpen zal toch spijts alles zijn Uilenspiegel krijgen?”


  


In 1968 werd in het Volkskundemuseum aan de Gildekamersstraat een internationale Uilenspiegeltentoonstelling  opgesteld. Dit ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van het boek van Charles de Coster. Sindsdien is het rond Uilenspiegel in Antwerpen zeer stil geworden. 


  


2018 is al in de volgende bestuursperiode. Ik ben zeker op tijd met mijn vragen vooral ook omdat ik er niet meer zal bijzijn …


Wie ook verkozen en aan de macht zal zijn in de volgende bestuursperiode vraag ik de idee van een Uilenspiegeljaar mee te nemen. 


  


Verdere vragen:


  


Wil de schepen de belofte van zijn voorganger tot hem nemen?


  


Zo ja, wil hij dan aan zijn medewerkers de opdracht geven al eens uit te zien wat de mogelijkheden zijn?


  


Wil hij daarbij de mogelijkheid onderzoeken eventueel met de stad Damme en de Duitse Uilenspiegelsteden een programma samen te stellen en ook internationaal te gaan?


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  


  



Bob Hulstaert
Gemeenteraadslid

Misschien bent u ook geïnteresseerd in ...